Северна Македонија го унапредува режимот на контрола на извоз: Нацрт-закон за стоки со двојна намена усогласен со Регулативата (ЕУ) 2021/821

Северна Македонија направи значаен регулаторен чекор со објавување на Нацрт-закон за контрола на извоз на стоки и технологии со двојна намена на јавна консултација. Нацрт-законот е во голема мера усогласен со Регулативата (ЕУ) 2021/821, со која се воспоставува режим на ЕУ за контрола на извоз, посредување, техничка помош, транзит и трансфер на стоки со двојна намена.

Овој развој е од особено значење за компании што работат во напредно производство, ИКТ, електроника, инженеринг, хемиска индустрија, логистика и истражување и развој, како и за институции вклучени во прекуграничен трансфер на технологии.

Клучни елементи на нацрт-законот

Предложеното законско решение воведува современа и сеопфатна рамка за контрола на извозот, со неколку значајни карактеристики:

Целосно усогласување со стандардите на ЕУ
Нацрт-законот ја заменува постојната рамка и ги транспонира клучните концепти од Регулативата (ЕУ) 2021/821, обезбедувајќи регулаторна усогласеност со правото на ЕУ и меѓународните режими за неширење на оружје.

Проширен опфат на контрола
Контролите не се однесуваат само на физички извоз, туку и на:

посреднички услуги,

техничка помош,

транзит,

како и нематеријални трансфери, вклучително и софтвер и технологии што се пренесуваат по електронски пат (е-пошта, cloud услуги, далечински пристап и сл.).

„Catch-all“ и контроли за кибер-надзор
Одобрение за извоз може да биде потребно и за стоки што не се на листата, доколку постои ризик од:

воена крајна употреба,

ширење оружје за масовно уништување,

внатрешна репресија или сериозни повреди на човековите права, особено во однос на технологии за кибер-надзор.

Внатрешни програми за усогласеност (ICP)
Извозниците, посредниците и давателите на техничка помош се очекува да воспостават внатрешни програми за усогласеност засновани на процена на ризик, пропорционални на нивната големина и активности, со што одговорноста за усогласеност се пренесува поблиску до индустријата.

Флексибилен систем на дозволи
Покрај поединечните дозволи, нацрт-законот воведува:

глобални дозволи,

општи дозволи,

дозволи за големи проекти,
со цел намалување на административниот товар, а притоа задржување на ефективна контрола.

Засилена институционална координација и надзор
Законот ја зајакнува улогата на Министерството за економија, царинските органи и Комисијата за контрола на извоз, како и воведува пропорционални и одвраќачки санкции за непочитување.

Зошто ова е важно за Северна Македонија

Како земја-членка на НАТО и кандидат за членство во ЕУ, Северна Македонија има јасни обврски да одржува силен систем за контрола на извоз кој придонесува за меѓународната безбедност, неширењето на оружје и заштитата на човековите права.

Овој нацрт-закон потврдува:

усогласеност со безбедносните политики на НАТО и ЕУ,

посветеност на меѓународните режими за неширење (NSG, MTCR, Васенаарски аранжман, Австралиска група),

зголемена доверливост и предвидливост за странските инвеститори и стратешките партнери.

Влијание врз индустријата

За деловниот сектор, ова законско решение не е само прашање на усогласеност, туку стратешка регулаторна промена. Компаниите можеби ќе треба да:

преиспитаат дали нивните производи, софтвер или know-how спаѓаат во категоријата на стоки со двојна намена,

воспостават или унапредат внатрешни процедури за усогласеност,

ги ревидираат договорите, дистрибутивните модели и аранжманите за трансфер на технологии,

обезбедат навремено исполнување на обврските за дозволи и известување пред прекугранични трансакции.

Истовремено, усогласувањето со правилата на ЕУ овозможува полесна соработка со партнери од ЕУ и подобар пристап до регулирани пазари.

Како може да помогне Адвокатска канцеларија Лазаров

Адвокатска канцеларија Лазаров располага со долгогодишно искуство во:

контрола на извоз и трговска усогласеност,

усогласување со правото на ЕУ,

индустрии поврзани со одбрана и стоки со двојна намена,

процена на ризик, стратегии за лиценцирање и внатрешни програми за усогласеност.

Активно го следиме законодавниот процес и ги советуваме клиентите со фокус на практична примена, а не само на правна теорија. Компаниите и институциите кои се засегнати од овој нацрт-закон се охрабруваат навремено да се подготват и проактивно да дејствуваат.

За индивидуален совет, процена на усогласеност или поддршка во текот на јавната консултација, слободно контактирајте го нашиот тим.